De Algemene Rekenkamer stelt dat in een donderdag verschenen rapport. Het onderzoek is gedaan op verzoek van de Kamer na uitlatingen van deskundigen dat de overheid jaarlijks 4 tot 5 miljard euro zou verspillen aan automatiseringsprojecten.

Half miljard

Volgens de Rekenkamer ligt dat bedrag aanzienlijk lager. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat de totale overheid jaarlijks 2,1 miljard aan ict uitgeeft. Bij het Rijk is dat een half miljard.

Maar dat neemt niet weg dat er wel problemen zijn, aldus de Rekenkamer. Die worden onder meer veroorzaakt doordat de politiek vaak hooggespannen verwachtingen heeft over problemen die dankzij ict-projecten opgelost zouden kunnen worden. Deze verwachtingen zijn niet altijd realistisch, stelt de Rekenkamer.

IND

Ook deadlines die de politiek belangrijk vindt, komen niet steeds overeen met de tijd die nodig is om technische en organisatorische problemen op te lossen. Zo heeft de Rekenkamer vastgesteld dat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) in 2005 niet tijdig over een nieuw ict-systeem kon beschikken om de taken van de Vreemdelingendienst over te nemen.

Beter informeren

De Rekenkamer beveelt minister Guusje ter Horst (Binnenlands Zaken) aan de Kamer beter te informeren over ict-projecten. Door de besluitvorming in fases te laten plaatsvinden, kunnen minister en Kamer meer greep op de ontwikkelingen krijgen.

Verantwoordelijk

In een reactie onderschrijft Ter Horst op hoofdlijnen de conclusies van het rapport. Ze wil er haar voordeel mee doen. Wel besteedt het rapport volgens haar te weinig aandacht aan de vraag wie verantwoordelijk is voor ict-projecten. Soms is een zelfstandig bestuursorgaan (zoals bijvoorbeeld het Kadaster of De Nederlandsche Bank) de opdrachtgever.

Parlementair onderzoek

CDA en SP willen een parlementair onderzoek naar ict-projecten bij de overheid. De kans is groot dat ze steun krijgen van een meerderheid in de Tweede Kamer, denkt CDA'er Jos Hessels. De partijen plaatsen grote vraagtekens bij de cijfers van de Rekenkamer.

"De Rekenkamer heeft zich gebaseerd op gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek", aldus Hessels. "Maar wij denken dat de definitie die het CBS hanteert niet breed genoeg is." Volens Arda Gerkens van de SP is de hoogte van de ICT-uitgaven "op zijn minst onduidelijk".

Half miljard

Met name bij het half miljard dat het Rijk jaarlijks aan ict-projecten zou uitgeven, heeft Hessels twijfels. Hij denkt dat dat bedrag in werkelijkheid veel hoger is. Hij wijst er verder op dat volgens de Rekenkamer bij de helft van de ICT-projecten van de overheid dingen misgaan. "Zelfs als je uitgaat van een half miljard heb je het dan over forse bedragen."

Vervolgrapportage

De Rekenkamer komt in juni met een vervolgrapportage. Hessels wil nu al een parlementair onderzoek voorbereiden, zodat dat na de zomer van volgend jaar van start kan gaan. Het doel moet volgens hem zijn om tot een betere structuur te komen bij het organiseren van ICT-projecten bij de overheid. De minister van Binnenlandse Zaken zou een meer coördinerende taak moeten krijgen. "Ik wil niet zwartepieten, maar een gedegen onderzoek", zegt Hessels.

Motie

Het CDA diende eerder al een motie in voor een parlementair onderzoek naar ICT bij de overheid. Alleen GroenLinks steunde dat nu. Die partij zal dat nu weer doen, laat een woordvoerder weten. Samen hebben CDA, SP en GroenLinks 73 van de 150 Kamerzetels. Of PvdA en VVD ook voor een parlementair onderzoek zullen stemmen, is nog niet duidelijk.